Balkony i tarasy - korozja okapników z blach giętych
Okapniki balkonowe są jednym z najważniejszych elementów wykończenia balkonu lub tarasu. Ich zadaniem jest skuteczne odprowadzanie wody opadowej z powierzchni posadzki oraz ochrona krawędzi konstrukcji przed zawilgoceniem. W praktyce nadal bardzo często stosowanym rozwiązaniem są okapniki wykonane z giętych powlekanych blach stalowych, które niestety szybko korodują. Jakie czynniki przyspieszają proces korozji i czy można go skutecznie uniknąć? W artykule wyjaśniamy najczęstsze przyczyny tego zjawiska.
Czym są okapniki balkonowe i jaka jest ich rola?
Okapnik balkonowy to element wykończenia krawędzi balkonu lub tarasu, którego główną funkcją jest odprowadzenie wody opadowej poza obrys konstrukcji. Dzięki temu woda nie spływa po elewacji budynku i nie wnika w warstwy posadzkowe.
Okapniki stosowane są w różnych technologiach wykonania balkonów i tarasów, między innymi w systemach z:
- posadzką ceramiczną układaną na zaprawie klejowej,
- posadzką żywiczną,
- posadzką wentylowaną.
Najczęściej spotykanym rozwiązaniem są okapniki z giętych blach stalowych, które montowane są mechanicznie do podkładu cementowego.
Okapnik balkonowy jako element obróbki blacharskiej
Okapnik balkonowy jest elementem wykończeniowym należącym do grupy obróbek blacharskich. Podczas wykonywania balkonów i tarasów wciąż powszechnie stosuje się okapniki wykonane z giętych, powlekanych blach stalowych. Podobne obróbki blacharskie spotykane są również w konstrukcjach dachowych. Istnieje jednak istotna różnica w warunkach ich pracy. Na dachach obróbki blacharskie montowane są zwykle do konstrukcji drewnianej lub pomiędzy warstwami izolacji przeciwwodnej na dachach płaskich. W takich zastosowaniach blacha ma bezpośredni kontakt z materiałami obojętnie oddziałującymi na jej powierzchnię. Oznacza to, że nie występuje zagrożenie korozji pochodzącej od materiałów, z jakimi styka się wykonana z blachy obróbka blacharska.
Powłoki stalowych blach do zastosowań na dachach dobiera się w zależności od agresywności występującego środowiska powietrzno-wodnego. Reguluje to norma PN – EN ISO 1294 – 2: 2018 oznaczając kategorie występującego środowiska.
| KATEGORIA KOROZYJNA ATMOSFERY | RODZAJ OTOCZENIA - ODDZIAŁYWANIE |
|---|---|
| C1 | bardzo małe |
| C2 | atmosfera w małym stopniu zanieczyszczona |
| C3 | atmosfery miejskie i przemysłowe, średnie zanieczyszczenie tlenkiem siarki, obszary przybrzeżne o małym zasoleniu |
| C4 | obszary przemysłowe, obszary przybrzeżne o średnim zasoleniu |
| C5 – I | obszary przemysłowe o dużej wilgotności i agresywnej atmosferze |
| C5 – M | obszary przybrzeżne i oddalone od brzegu w głąb morza o dużym zasoleniu |
| CX | obszary przemysłowe o ekstremalnej wilgotności i ekstremalnej atmosferze |
Ważne: Należy podkreślić, że jest to odniesienie do oddziaływania środowiska powietrzno – wodnego.
Dlaczego okapniki balkonowe korodują szybciej niż obróbki dachowe?
Wykonując i montując na balkonach okapniki ze stalowych blach powlekanych mamy do czynienia z bezpośrednim oddziaływaniem zapraw cementowych, zapraw klejowych i zapraw uszczelniających. Zgodnie z normą PN – EN 206+A1: 2016 – 12 Beton – wymagania właściwości, produkcja i zgodność, środowisko na balkonach i tarasach klasyfikowane jest jako:
- XC4 (korozja powodowana karbonatyzacją) – cyklicznie mokre i suche,
- XF (agresywne oddziaływanie zamrażania – odmrażania) – silne nasycenie wodą bez środków odladzających.
W warunkach takich jak stała obecność wilgoci, oddziaływanie zapraw oraz zmienne warunki atmosferyczne, okapniki z giętych blach stalowych są narażone na korozję.
Okapniki z blachy mocowane do podkładu cementowego
Podkład wykonany z zaprawy cementowej w stanie suchym tworzy środowisko mocno zasadowe o pH 13-14. Oddziaływanie suchego podkładu cementowego jest pasywne dla stali, również dla stalowych blach. W praktyce na tarasach i balkonach podkład cementowy jest jednak zwykle wilgotny. Powoduje to, że rozpuszczony w cieczy porowej zaprawy cementowej wodorotlenek wapnia wchodzi w reakcję z zawartym w powietrzu dwutlenkiem węgla. Wynikiem tej reakcji jest powstanie węglanu wapnia, który powoduje spadek alkaliczności zaprawy cementowej do pH 8,5 – 9. Funkcja pasywna zaprawy zmienia się w oddziaływanie silnie korozyjne. Zamocowany do wilgotnego podkładu cementowego okapnik wykonany ze stalowej blachy powlekanej w szybkim tempie koroduje.
Okapniki z blachy a oddziaływanie zapraw klejowych i uszczelniających
Stosowanie na balkonach okapników wykonanych z metalowych blach giętych i montowanych w warstwie zaprawy skutkuje ich równie szybką korozją. Zaprawy uszczelniające i mineralne zaprawy klejowe z racji dodatków posiadają odczyn zasadowy w granicach pH 8 - 9. W takich warunkach blacha pozostaje w stałym kontakcie z materiałami o silnie zasadowym odczynie chemicznym oraz z podwyższoną wilgotnością występującą w strefie okapu. Oddziaływanie zapraw prowadzi do stopniowej degradacji powłok ochronnych blachy. Po ich uszkodzeniu stalowa blacha zaczyna korodować, co w krótkim czasie może doprowadzić do powstawania ognisk rdzy, a nawet perforacji okapnika.
Okapniki wykonane ze stalowej blachy powlekanej nie tylko korodują w części podpłytkowej, ale również poza jej krawędzią. Proces ten ma miejsce, gdyż uwalniany z wilgotnej zaprawy klejowej węglan wapnia oddziaływuje korozyjnie na blachę w części zewnętrznej.
Okapniki wykonane z innych metali
W kontakcie z wilgotnymi zaprawami cementowymi, mineralnymi zaprawami klejowymi i zaprawami uszczelniającymi procesom korozyjnym ulegać mogą również okapniki wykonane z innych metali, takich jak aluminium, miedź, blacha cynkowo-tytanowa oraz stal nierdzewna niższych gatunków. Oczywiście korozja ma inny przebieg, właściwy dla danego metalu, ale z podobnym efektem, tj. ubytkiem masy metalu oraz pogorszeniem trwałości elementu.
Omawiany problem korozji okapników tarasów i balkonów nie dotyczy tylko technologii z posadzką klejoną z hydroizolacją z zaprawy uszczelniającej. Również w technologii z posadzką wentylowaną będzie korodował okapnik zamocowany do zwykle wilgotnego podkładu cementowego.
Korozja profili okapowych - podsumowanie
Korodujące profile okapowe są powodem utraty szczelności w strefie okapowej, która jest jednym z najbardziej narażonych na uszkodzenia miejsc w konstrukcji tarasu i balkonu. Przenikanie wody do warstw posadzkowych jest przyczyną większości awarii tarasów i balkonów. Ta sytuacja to trudne do oszacowania straty dla gospodarki, dlatego, że w wyniku utraty szczelności dochodzi do zawilgocenia konstrukcji budynku, pogorszenia izolacyjności cieplnej, a w efekcie wzrostu kosztów ogrzewania. Nadmierna wilgoć sprzyja także rozwojowi pleśni i grzybów, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia mieszkańców. Konieczność przeprowadzania kolejnych remontów balkonów i tarasów generuje dodatkowe koszty utrzymania budynków.
Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr. 305/2011 z dnia 9 marca 2011 roku okapniki tarasów i balkonów są wyrobami budowlanymi. W praktyce oznacza to, że okapy tarasów i balkonów powinny być wykończone profilami okapowymi gwarantującymi trwałe i bezpieczne użytkowanie budynku. Na uczestników procesów budowlanych - projektantów, kierowników budów i wykonawców - nakłada to obowiązek stosowania rozwiązań spełniających wszystkie wymagania techniczne wynikające z warunków eksploatacji. W przypadku profili okapowych, szczególnie istotna jest odporność na korozję, a tym samym zastosowanie odpowiednich powłok antykorozyjnych.
Wieloletnie doświadczenie inżynierów firmy Renoplast pozwoliło opracować nowoczesne rozwiązania systemowych profili okapowych do wszystkich technologii wykonania tarasów i balkonów - więcej tutaj: https://renoplast.pl/systemy-tarasowo-balkonowe Wysoką jakość oraz trwałość tych rozwiązań potwierdzają międzynarodowe certyfikaty, takie jak Europejska Ocena Techniczna (CE), Qualicoat oraz Qualicoat Seaside.